BAPP CÔNG BỐ TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN KIỂM NGHIỆM PHÒNG CHỐNG GIAN LẬN DƯỢC LIỆU CÚC DẠI (ECHINACEA)

by novalab

Tổng quan về tình hình thị trường và nguy cơ gian lận 

Theo Báo cáo Thị trường Thảo dược năm 2024 của Hội đồng Thảo dược Hoa Kỳ (ABC), các sản phẩm chiết xuất từ chi Cúc dại (Echinacea) tiếp tục giữ vị trí trong nhóm 20 thảo dược bổ sung bán chạy nhất ở cả kênh bán lẻ đại chúng và kênh tự nhiên. Ứng dụng phổ biến nhất của Echinacea bao gồm các dòng thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ hệ miễn dịch và các sản phẩm chăm sóc da dùng ngoài.  

Tuy nhiên, cùng với sức tiêu thụ lớn, nguyên liệu Echinacea trên thị trường toàn cầu phải đối mặt với nguy cơ gian lận thương mại kéo dài và ngày càng trở nên phức tạp.  

Photo: Ines Porada | Adobe Stock

Các hình thức gian lận thương mại phổ biến ở Echinacea 

Trước đây, rễ Echinacea thường bị thay thế bằng rễ cây cúc sốt Mỹ (Parthenium integrifolium). Dù hình thức này đã giảm dần, thị trường hiện nay lại xuất hiện nhiều hành vi gian lận tinh vi hơn:  

  1. Trộn lẫn các loài cùng chi: Sản phẩm ghi nhãn chứa một loài Echinacea nhất định nhưng thực tế lại chứa loài khác hoặc hỗn hợp nhiều loài.
  2. Khai báo sai bộ phận dùng: Sử dụng phần lá hoặc chiết xuất từ lá không được khai báo trên nhãn để giảm chi phí sản xuất thay vì dùng rễ.
  3. Lạm dụng tá dược: Đưa lượng lớn tá dược vào sản phẩm, gây ảnh hưởng đến hiệu quả sinh học đối với người tiêu dùng.
  4. Bổ sung chất thay thế mới: Xuất hiện tình trạng đưa chiết xuất Nhục thung dung (Cistanche) vào các lô chiết xuất rễ Echinacea.

Giải pháp kiểm nghiệm từ Tài liệu Hướng dẫn BAPP 

Nhằm giúp các nhà sản xuất và cơ quan kiểm nghiệm đánh giá chính xác chất lượng nguyên liệu, Chương trình Phòng chống Gian lận Dược liệu (BAPP) đã xuất bản Tài liệu Hướng dẫn Kiểm nghiệm Phòng thí nghiệm (Laboratory Guidance Document) dành riêng cho Echinacea. Báo cáo được biên soạn bởi Tiến sĩ Sebnem Harput Döner (chuyên gia hóa học hợp chất tự nhiên) và Tiến sĩ Stefan Gafner (Giám đốc Khoa học ABC & Giám đốc BAPP), cùng sự tham gia phản biện của 14 chuyên gia phân tích cây thuốc hàng đầu.  

Tài liệu đã rà soát và đánh giá tính phù hợp của hơn 60 phương pháp phân tích, bao gồm: 

  • Kiểm tra cảm quan, hình thái và giải phẫu hiển vi.  
  • Các kỹ thuật xét nghiệm di truyền (Genetic testing).  
  • Các phương pháp sắc ký, quang phổ và phổ khối.  

Khuyến nghị đối với công tác Quản lý Chất lượng (QC/QA) 

Tiến sĩ Stefan Gafner nhấn mạnh: “Việc định danh loài chỉ dựa vào 1 hoặc 2 chất chỉ thị hóa học – ví dụ như cichoric acid cho Echinacea purpurea hoặc echinacoside cho Echinacea angustifolia – là hoàn toàn không đủ. Các nhà sản xuất cần lưu ý rằng một số loài thực vật không thuộc chi Echinacea vẫn chứa cichoric acid hoặc echinacoside và có thể bị sử dụng bất hợp pháp để thay thế Echinacea.” 

Do đó, BAPP khuyến cáo doanh nghiệp sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe và dược phẩm cần áp dụng hệ thống phương pháp thử nghiệm đối chiếu (orthogonal methods). Việc kết hợp các kỹ thuật phân tích đo lường các đặc tính lý-hóa hoàn toàn khác nhau của mẫu thử là cách duy nhất để xác định chính xác danh tính dược liệu, đáp ứng tiêu chuẩn Thực hành tốt sản xuất (cGMP) và loại bỏ các chất gian lận chưa được khai báo.  

Nguồn tham khảo: Nutraceuticals World – BAPP Publishes Lab Guidance Doc on Echinacea Adulteration